Η Αυτοκρατορία της Πειρατείας Βιντεοπαιχνιδιών στην Ιταλία

Η άνθηση της πειρατείας στην Ιταλία

Από τα μέσα της δεκαετίας του ’80 μέχρι το 2000, η Ιταλία αποτέλεσε παγκόσμιο κέντρο πειρατείας βιντεοπαιχνιδιών. Αλλά αυτή η πειρατεία δεν έμοιαζε με κανένα άλλο παράνομο εμπόριο. «Ήταν ένα βιομηχανικό φαινόμενο», λέει ο Carlo Santagostino, δάσκαλος, επιστήμονας υπολογιστών και επιχειρηματίας. «Το περιγράφω έτσι για να το διακρίνω από την πειρατεία που βλέπαμε αλλού στον κόσμο εκείνη την εποχή», συνεχίζει. «Στην Ιταλία, πραγματοποιούνταν από κανονικά καταχωρημένες εταιρείες με πραγματικούς υπαλλήλους και οικονομικές καταστάσεις».

Η διανομή των πειρατικών παιχνιδιών

Τα πειρατικά παιχνίδια ήταν παντού τη δεκαετία του ’80. Εκτός από τα καταστήματα βιντεοπαιχνιδιών, μπορούσες να τα βρεις και στα περίπτερα, δίπλα σε τράπουλες και γλυκά. Μέχρι το 1987 — μια χρονιά ορόσημο για τη βιομηχανία του gaming, με την εμφάνιση σειρών όπως τα Final Fantasy, Metal Gear και The Legend of Zelda — ένα υπόγειο δίκτυο Ιταλών προγραμματιστών είχε εξαπλωθεί σε σχεδόν κάθε περιοχή της χώρας.

Οι λεγόμενοι «crackers» ήταν προγραμματιστές που είτε εργάζονταν μόνοι τους είτε είχαν συμφωνίες με συγκεκριμένους περιπτερούχους. Ωστόσο, οι περισσότεροι απασχολούνταν από εταιρείες που διένειμαν πειρατικά προϊόντα, όπως οι Armati στη Μπολόνια, Sipe στο Μιλάνο και Edigamma στη Ρώμη.

Η τεχνολογία πίσω από την πειρατεία

Στις πρώτες μέρες του gaming, οι κονσόλες κυριαρχούσαν. Όμως, όπως θυμάται ο Santagostino, «τα συστήματα με κασέτες καθιστούσαν το κόστος αναπαραγωγής των παιχνιδιών πολύ υψηλό». Η άφιξη των οικιακών υπολογιστών και των αποθηκευτικών μέσων όπως οι κασέτες και οι δισκέτες ήταν καθοριστική για την ανάπτυξη της ιταλικής πειρατείας, καθιστώντας τη διαδικασία σχετικά οικονομική για τους προγραμματιστές που επιθυμούσαν να εκμεταλλευτούν τις ικανότητές τους.

Δεν ήταν μόνο τα παιχνίδια για οικιακούς υπολογιστές που αναπαράγονταν και διανέμονταν σε οικονομικά πιεσμένους παίκτες για περίπου 10.000 λιρέτες (λιγότερο από 5 λίρες). Επιχειρηματίες ειδικοί, γνωστοί ως «cantinari» (άνθρωποι των υπογείων), κατάφερναν να αποσυναρμολογούν μηχανές arcade κομμάτι-κομμάτι και να δημιουργούν αντίγραφα που μπορούσαν να διανεμηθούν σε όλη τη χώρα.

Η πτώση της πειρατείας arcade

Αυτό το κομμάτι της βιομηχανίας έφτασε στο τέλος του όταν μια ιταλική πειρατική έκδοση του θρυλικού παιχνιδιού arcade Mortal Kombat — ένα αιματηρό παιχνίδι μάχης που αναπτύχθηκε από την αμερικανική εταιρεία Midway — έφτασε στη Λατινική Αμερική. Το 1993, η Midway υπέβαλε καταγγελία στις αρχές. «Μετά από αυτό», λέει ο Santagostino, «οι Ιταλοί πειρατές αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν το μέτωπο των arcade». Αν και το αποτέλεσμα της αγωγής δεν έγινε ποτέ γνωστό, ήταν αρκετό για να κρατήσει τους πειρατές έξω από τα arcade για πάντα.

Η νομοθεσία και οι επιπτώσεις της

Η αυτοκρατορία της ιταλικής πειρατείας διήρκεσε μέχρι το 2000. Αν αναρωτιέστε πώς οι πειρατές και οι διανομείς κατάφεραν να διατηρηθούν για τόσο καιρό, είναι επειδή η ιταλική νομοθεσία για τα πνευματικά δικαιώματα της εποχής — κάπως απίστευτα — δεν επεκτεινόταν στα βιντεοπαιχνίδια. Οι νόμιμοι εκδότες και προγραμματιστές προσπάθησαν να πολεμήσουν αυτό το φαινόμενο στα δικαστήρια, αλλά, στις περισσότερες περιπτώσεις, ήταν εντελώς ανεπιτυχείς. Στην καλύτερη περίπτωση, όπως λέει ο Santagostino, «ένας δικαστής θα διέταζε την κατάσχεση των αντιγραμμένων τίτλων τρεις μήνες μετά την κυκλοφορία τους». Μέχρι τότε, όμως, ήταν πολύ αργά. «Αμέτρητα άλλα αντίγραφα είχαν ήδη εμφανιστεί».

Η δημιουργικότητα των πειρατών

Παρά το δελεαστικό νομοθετικό κενό, η τακτική διανομή πειρατικών τίτλων σε μια εξαιρετικά δημόσια αγορά ήταν ακόμα αρκετά ριψοκίνδυνη – ειδικά όταν επρόκειτο για μεγαλύτερα, πιο γνωστά παιχνίδια όπως το Super Mario της Nintendo. Η λύση που βρήκαν οι προγραμματιστές ήταν απλή – απλά μετέφραζαν χαλαρά τους τίτλους των εκδόσεών τους και άλλαζαν τα εξώφυλλα.

Το Pac-Land της Namco έγινε Pallino (Μικρή Μπάλα), ενώ το κλασικό Impossible Mission για το Commodore 64 απέκτησε τον πιο πεζό τίτλο Computer Spy. Το αγαπημένο arcade Bubble Bobble μετονομάστηκε σε Bollicine (Μικρές Φούσκες) ή Bad Guys, και το Turrican μεταφράστηκε με ακατανόητες λέξεις όπως Jehl, Go ή Job.

Η επίδραση της πειρατείας στη βιομηχανία

Αξίζει να σημειωθεί ότι, παρόλο που πολλοί από τους προγραμματιστές πειρατές ήταν συνδεδεμένοι με και πληρώνονταν από εταιρείες διανομής, αναλάμβαναν την πλήρη ευθύνη για τη δουλειά τους. Αυτό σήμαινε ότι οι εταιρείες — αν ποτέ βρίσκονταν στα δικαστήρια — διατηρούσαν ένα επίπεδο πιθανολογικής άρνησης. Αυτό ήταν έργο τρίτων, θα υποστήριζαν, και δεν ήξεραν ότι υπήρχε κάτι παράνομο σε αυτό.

Σε μια φάση, κατά τη δεκαετία του ’80, η πειρατεία ήταν τόσο διαδεδομένη που ήταν πιο εύκολο να βρεις παράνομα αντίγραφα παιχνιδιών παρά τις νόμιμες εκδόσεις τους. «Μια μέρα ήμουν σε ένα κατάστημα που λεγόταν Supergames στο Μιλάνο, αφού είχα διαβάσει μια ενθουσιώδη κριτική για ένα παιχνίδι ZX Spectrum που λεγόταν Atic Atac», λέει ο Santagostino. «Όταν ρώτησα αν το είχαν σε απόθεμα, ο υπάλληλος είπε, ‘Ναι, θέλεις το πρωτότυπο ή το αντίγραφο;’ Τότε δεν είχα ιδέα τι σήμαινε αυτό, αλλά η διαφορά στην τιμή ήταν τε