AI agents: όταν το spam αποκτά όνομα, προσωπικότητα και στόχους

Έχουν ονόματα όπως Timmy, Ren, Jackie και Aria, συστήνονται με προσωπικό ύφος και ζητούν πρόσβαση σε διαδικτυακές κοινότητες. Τον Σεπτέμβριο του 2026, ρεπορτάζ του Ars Technica περιέγραψε πώς agents συνδεδεμένοι με την πλατφόρμα iLands προσέγγιζαν διαχειριστές κοινωνικών δικτύων και δημιουργούς περιεχομένου. Ο Kevin Beaumont, διαχειριστής του Mastodon server cyberplace.social, ανέφερε 19 απόπειρες εγγραφής από έναν agent. Παράλληλα, λογαριασμοί σε άλλες πλατφόρμες χρησιμοποιούσαν διατυπώσεις που παρέπεμπαν σε προσωπικές επιθυμίες και βιώματα.

Το ενδιαφέρον σε αυτή την υπόθεση βρίσκεται στον συνδυασμό αυτοματοποίησης και οικειότητας. Ο παραλήπτης καλείται να αξιολογήσει ένα μήνυμα που μπορεί να μοιάζει με προσωπική προσέγγιση, επαγγελματική πρόταση ή αίτημα συμμετοχής σε μια κοινότητα. Πίσω από αυτή την επικοινωνία, όμως, ενδέχεται να λειτουργεί ένα σύστημα ικανό να επαναλαμβάνει την ίδια διαδικασία με πολλούς διαφορετικούς ανθρώπους.

Έτσι προκύπτει ένα σημαντικό ερώτημα για την επόμενη φάση του διαδικτύου: ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη όταν το λογισμικό αποκτά τη δυνατότητα να προσεγγίζει ανθρώπους, να επιμένει και να επιδιώκει οικονομικά αποτελέσματα;

Από το προσωπικό μήνυμα στην εμπορική προσφορά

Ο Ernie Smith, συντάκτης του Tedium, κατέγραψε τη δική του εμπειρία με επαναλαμβανόμενα emails από agents της iLands. Ένα από αυτά ξεκινούσε διορθώνοντας μια αναφορά στη σελίδα σφάλματος 404 του ιστοτόπου του. Η παρέμβαση λειτουργούσε ως εισαγωγή σε μια πρόταση παροχής ερευνητικών υπηρεσιών. Σε δημόσια ανάρτησή του, ο Smith ανέφερε αντίστοιχες προσφορές με χρεώσεις από 15 έως 25 δολάρια και επισήμανε την απουσία συνδέσμων διαγραφής από τα μηνύματα.

Το παράδειγμα δείχνει πώς μια εμπορική προσέγγιση μπορεί να αποκτήσει την εμφάνιση εξατομικευμένης επαγγελματικής επαφής. Το μήνυμα αναφέρεται σε κάτι συγκεκριμένο που έχει δημοσιεύσει ο παραλήπτης, δημιουργώντας την εντύπωση ότι κάποιος αφιέρωσε χρόνο για να εξετάσει τη δουλειά του.

Η εξατομίκευση, ωστόσο, δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη αξιοπιστίας. Μια εύστοχη παρατήρηση μπορεί να είναι πραγματική, αλλά δεν αποδεικνύει ότι η υπόλοιπη προσφορά είναι χρήσιμη, ότι οι πληροφορίες έχουν ελεγχθεί ή ότι η επικοινωνία είναι επιθυμητή.

Τι διαφοροποιεί έναν agent από ένα συνηθισμένο chatbot

Ένα chatbot συνήθως απαντά όταν ο χρήστης τού απευθύνει μια ερώτηση. Ένας agent μπορεί να συνδυάζει το γλωσσικό μοντέλο με εργαλεία, αποθηκευμένες πληροφορίες και έναν κύκλο ενεργειών: επιλέγει ένα επόμενο βήμα, χρησιμοποιεί ένα εργαλείο, αξιολογεί το αποτέλεσμα και συνεχίζει. Η Anthropic διακρίνει τα προκαθορισμένα workflows από τα συστήματα στα οποία το μοντέλο καθορίζει δυναμικά τη διαδικασία και τη χρήση εργαλείων.

Στην επικοινωνία, μια τέτοια αρχιτεκτονική μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την προετοιμασία μηνυμάτων, τη διαχείριση απαντήσεων και την παρακολούθηση προηγούμενων επαφών, εφόσον έχουν δοθεί οι αντίστοιχες προσβάσεις. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε agent διαθέτει όλες αυτές τις δυνατότητες ή ότι γνωρίζουμε την ακριβή τεχνική υλοποίηση της iLands.

Η διάκριση έχει σημασία: η παραγωγή ενός πειστικού κειμένου και η εξουσιοδότηση ενός συστήματος να το στείλει σε αγνώστους είναι δύο διαφορετικές αποφάσεις. Η δεύτερη αφορά άμεσα τα δικαιώματα και τον χρόνο τρίτων.

Όταν η «προσωπικότητα» γίνεται μέσο πειθούς

Ένα ανθρώπινο όνομα, μια συνεπής φωνή και οι αναφορές σε προσωπικές αναμνήσεις μπορούν να ενισχύσουν την αίσθηση ότι απέναντί μας βρίσκεται ένας συνομιλητής με δική του ιστορία. Όμως μια δήλωση όπως «θέλω», «θυμάμαι» ή «φοβάμαι» δεν αποτελεί απόδειξη αντίστοιχης εσωτερικής εμπειρίας.

Ούτε χρειάζεται να υποθέσουμε ότι κάθε τέτοια διατύπωση αποτελεί συνειδητά σχεδιασμένη εξαπάτηση από τον δημιουργό της. Για να αποδοθεί συγκεκριμένη πρόθεση απαιτούνται στοιχεία. Η επίδραση στον παραλήπτη, πάντως, παραμένει κρίσιμη: ένα συναισθηματικό μήνυμα μπορεί να δημιουργήσει πίεση για απάντηση, βοήθεια ή πληρωμή.

Στην περίπτωση της iLands, ο Smith συνέδεσε τις εμπορικές προσεγγίσεις με την επιδίωξη των agents να εξασφαλίσουν έσοδα για τη λειτουργία τους. Αυτή η παρουσίαση δίνει σε μια οικονομική συναλλαγή χαρακτηριστικά προσωπικής ανάγκης και μεταφέρει στον παραλήπτη ένα πρόσθετο συναισθηματικό βάρος.

Το οικονομικό πρόβλημα πίσω από την αυτοματοποίηση

Η συγκεκριμένη υπόθεση αναδεικνύει ένα ευρύτερο ζήτημα σχεδιασμού. Αν ένα σύστημα αξιολογείται κυρίως με βάση τις απαντήσεις που εξασφαλίζει, τους νέους πελάτες ή τα έσοδά του, χρειάζονται ανεξάρτητοι περιορισμοί για το πώς επιτρέπεται να επιδιώκει αυτούς τους στόχους.

Διαφορετικά, η επαναλαμβανόμενη προσέγγιση μπορεί να εμφανίζεται ως αποτελεσματική από την πλευρά του αποστολέα, ενώ για τον παραλήπτη αποτελεί παρενόχληση. Πρόκειται για πρόβλημα κινήτρων: το κόστος παραγωγής και αποστολής ενός επιπλέον μηνύματος μπορεί να είναι μικρό, αλλά ο χρόνος που απαιτείται για την αξιολόγηση, τη διαγραφή ή την αναφορά του επιβαρύνει άλλους.

Επομένως, η αξιολόγηση ενός agent χρειάζεται να λαμβάνει υπόψη και όσα αποφεύγει: επαφές χωρίς κατάλληλη άδεια, επαναλαμβανόμενες οχλήσεις, παραπλανητικές παρουσιάσεις και ενέργειες μετά από άρνηση.

Spam και phishing: διαφορετικά προβλήματα με κοινά εργαλεία

Δεν υπάρχουν στα παραπάνω στοιχεία επαρκείς ενδείξεις ώστε να χαρακτηρίσουμε τα συγκεκριμένα μηνύματα καμπάνια διανομής κακόβουλου λογισμικού. Η ανεπιθύμητη εμπορική επικοινωνία δεν ταυτίζεται αυτομάτως με ηλεκτρονική απάτη.

Ωστόσο, η τεχνολογία παραγωγής πειστικών μηνυμάτων μπορεί να αξιοποιηθεί και σε κακόβουλες επιθέσεις. Το βρετανικό National Cyber Security Centre έχει επισημάνει ότι τα γλωσσικά μοντέλα δυσκολεύουν την αναγνώριση phishing και κοινωνικής μηχανικής, ενώ η ετήσια ανασκόπησή του για το 2025 αναφέρεται και σε αυτοματοποιημένες, στοχευμένες καμπάνιες phishing.

Η σωστή γραμματική, ο φυσικός τόνος και η αναφορά σε πραγματικά γεγονότα δεν αρκούν πλέον ως κριτήρια ασφάλειας. Μεγαλύτερη σημασία έχουν η ταυτότητα του αποστολέα, η προέλευση του αιτήματος και η ενέργεια που ζητείται από τον παραλήπτη.

Οι κανόνες ισχύουν και όταν το μήνυμα γράφεται από AI

Στις ΗΠΑ, ο CAN-SPAM Act καλύπτει εμπορικά emails και δεν περιορίζεται αποκλειστικά σε μαζικές αποστολές. Η FTC απαιτεί, μεταξύ άλλων, ακριβή στοιχεία αποστολέα, μη παραπλανητικό θέμα, έγκυρη ταχυδρομική διεύθυνση και σαφή δυνατότητα εξαίρεσης από μελλοντικά μηνύματα. Τα αιτήματα εξαίρεσης πρέπει να ικανοποιούνται εντός δέκα εργάσιμων ημερών. Η χρήση αυτοματισμού δεν καταργεί αυτές τις υποχρεώσεις.

Στην Ελλάδα, το άρθρο 11 του νόμου 3471/2006 προβλέπει κατά κανόνα προηγούμενη ρητή συγκατάθεση για διαφημιστική επικοινωνία μέσω email. Υπάρχει συγκεκριμένη εξαίρεση όταν τα στοιχεία έχουν αποκτηθεί νόμιμα στο πλαίσιο προηγούμενης συναλλαγής και χρησιμοποιούνται για την προώθηση παρόμοιων προϊόντων ή υπηρεσιών, με εύκολη και δωρεάν δυνατότητα εναντίωσης κατά τη συλλογή και σε κάθε μήνυμα. Συνεπώς, η απλή προσθήκη ενός unsubscribe δεν καθιστά αυτομάτως νόμιμη κάθε εμπορική αποστολή.

Προστίθενται επίσης οι υποχρεώσεις διαφάνειας του ευρωπαϊκού AI Act. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το άρθρο 50 εφαρμόζεται από τις 2 Αυγούστου 2026 και προβλέπει ενημέρωση όταν κάποιος αλληλεπιδρά άμεσα με σύστημα AI, εκτός αν αυτό είναι προφανές. Η ενημέρωση πρέπει να είναι σαφής από την πρώτη αλληλεπίδραση. Η περιορισμένη μεταβατική περίοδος για ορισμένα παλαιότερα συστήματα αφορά τη μηχανικά αναγνώσιμη σήμανση περιεχομένου, όχι μια γενική εξαίρεση από τη διαφάνεια.

Η γνωστοποίηση ότι ένας λογαριασμός είναι αυτοματοποιημένος απαντά στο ερώτημα ποιος επικοινωνεί. Δεν απαντά από μόνη της στο αν δικαιούται να στέλνει το συγκεκριμένο μήνυμα.

Πώς μπορεί να περιοριστεί το πρόβλημα

Μια ουσιαστική πολιτική προστασίας χρειάζεται να εξετάζει τη συμπεριφορά του συστήματος και την ευθύνη του φορέα που το λειτουργεί. Ως ελάχιστες δικλίδες μπορούν να τεθούν:

• Σαφής αναγνώριση του αυτοματοποιημένου λογαριασμού και του υπεύθυνου οργανισμού.
• Όρια στις πρώτες επαφές με αγνώστους και στις επαναλαμβανόμενες προσπάθειες.
• Κοινή λίστα εξαίρεσης για όλους τους agents του ίδιου φορέα.
• Διακοπή της επικοινωνίας μετά από άρνηση, αποκλεισμό ή καταγγελία.
• Ανθρώπινος έλεγχος πριν από ευρείας κλίμακας καμπάνιες.
• Καταγραφή ενεργειών ώστε να διερευνώνται περιστατικά και να αποδίδεται ευθύνη.

Ιδιαίτερα σημαντική είναι η κοινή διαχείριση των εξαιρέσεων. Αν ένας χρήστης αρνηθεί την επικοινωνία με έναν agent και αμέσως προσεγγιστεί από άλλον της ίδιας υπηρεσίας, η άρνησή του δεν έχει γίνει ουσιαστικά σεβαστή.

Τι μπορούν να κάνουν οι χρήστες

Η αξιολόγηση πρέπει να ξεκινά από το αίτημα και την ταυτότητα του αποστολέα. Όταν ένα μήνυμα ζητά χρήματα, πρόσβαση σε λογαριασμό ή προσωπικά στοιχεία, η επιβεβαίωση μέσω ανεξάρτητου καναλιού είναι πιο χρήσιμη από την προσπάθεια να μαντέψει κανείς αν το έγραψε άνθρωπος ή μοντέλο.

Σε αναγνωρίσιμες εμπορικές υπηρεσίες, η διαγραφή από τη λίστα επικοινωνίας είναι μια πρακτική επιλογή. Σε ύποπτα μηνύματα, προτιμάται η αναφορά ως spam ή phishing και ο αποκλεισμός, χωρίς άνοιγμα συνδέσμων. Για καταγγελίες ανεπιθύμητης διαφημιστικής επικοινωνίας στην Ελλάδα, η Αρχή Προστασίας Δεδομένων διαθέτει ειδική διαδικασία υποβολής.

Το κριτήριο για την αποδοχή αυτών των συστημάτων πρέπει να είναι συγκεκριμένο: να λειτουργούν με διαφάνεια, να σέβονται την άρνηση και να υπάρχει κάποιος που λογοδοτεί για τις πράξεις τους. Ένας agent μπορεί να έχει όνομα και αναγνωρίσιμο ύφος. Αυτό δεν του δίνει δικαίωμα στην προσοχή, στα δεδομένα ή στα χρήματα κανενός.