Ταχύρρυθμο νομοσχέδιο αδειοδότησης θα επιταχύνει έργα ενέργειας

Στην τελευταία φάση της τρέχουσας κοινοβουλευτικής περιόδου, ένα ευρύ νομοσχέδιο για την αδειοδότηση έργων ενέργειας προχωρά με διμερές στήριγμα και υπόσχεται να μειώσει δραματικά τους χρόνους για την έναρξη μεγάλων υποδομών. Οι υποστηρικτές βλέπουν στον νόμο μια λύση για να «ξεμπλοκάρει» έργα μεταφοράς ρεύματος και νέες μονάδες παραγωγής, που θα μπορούσαν να μειώσουν τους λογαριασμούς και να επιταχύνουν την ενσωμάτωση ανανεώσιμων πηγών. Όμως οι περιβαλλοντικές οργανώσεις και κοινότητες προειδοποιούν ότι η ταχύτητα μπορεί να κοστίσει σε δημόσια διαφάνεια, περιβαλλοντική προστασία και δυνατότητα προσφυγής στη δικαιοσύνη.

Το σχέδιο, που φέρει το όνομα BAAJA (Bipartisan American Affordability and Jobs Act), επιδιώκει να θέσει αυστηρά χρονοδιαγράμματα για αποφάσεις που αφορούν περιβαλλοντικές μελέτες και να περιορίσει τη δικαστική αναστολή έργων ακόμα και όταν διαπιστώνονται παραβάσεις. Ταυτόχρονα, περιλαμβάνει μέτρα που ζητούν από μεγάλα ενεργοβόρα έργα, όπως οι data centers, να αναλάβουν μεγαλύτερο μέρος του κόστους των υποδομών που απαιτούνται για την τροφοδότησή τους. Το αποτέλεσμα είναι ένα νομοσχέδιο που λειτουργεί ως φακός: φωτίζει τη δυνατότητα ταχύτερης υλοποίησης αλλά δείχνει επίσης έντονες σκιές όσον αφορά την προστασία περιβάλλοντος και δημοσίου συμφέροντος.

Τι αλλάζει στην περιβαλλοντική αξιολόγηση και τους χρόνους αδειοδότησης

Κεντρική πρόβλεψη του BAAJA είναι η θέσπιση χρονοδιαγραμμάτων για τις αποφάσεις των αρμόδιων ομοσπονδιακών υπηρεσιών μετά την ολοκλήρωση της περιβαλλοντικής αξιολόγησης, όπως προβλέπεται από τη NEPA (National Environmental Policy Act). Συγκεκριμένα, το νομοσχέδιο επιτάσσει 45 ημέρες για την έκδοση απόφασης από την «lead agency» και περιορίζει τη δυνατότητα δικαστικών προκλήσεων σε 150 ημέρες από τη δημοσίευση της απόφασης.

Ακόμη πιο κρίσιμο, το κείμενο περιορίζει το εύρος των έργων που απαιτούν NEPA ανασκόπηση, εισάγοντας εξαιρέσεις για συγκεκριμένες μεταφορές ενέργειας και στηρίξεις που έχουν λάβει ήδη ομοσπονδιακή χρηματοδότηση ή έχουν εξεταστεί σε επίπεδο πολιτείας. Επιπλέον, το νομοσχέδιο μειώνει το δικαστικό εργαλείο της προσωρινής αναστολής (injunction), με αποτέλεσμα αν ένα δικαστήριο εντοπίσει παραβίαση, αντί να σταματήσει το έργο, να επιβάλλει απλώς διορθωτικά μέτρα στην υπηρεσία που έδωσε την άδεια.

Γενικές άδειες και ο ρόλος του Army Corps στον έλεγχο των υδάτινων πόρων

Μία ακόμα αλλαγή αφορά το πλαίσιο των «general permits» που εκδίδει το Army Corps of Engineers στο πλαίσιο του Clean Water Act. Αυτές οι γενικές άδειες επιτρέπουν σε έργα που θεωρούνται ότι έχουν «ελάχιστες αρνητικές περιβαλλοντικές συνέπειες» να προχωρούν με συνοπτικές διαδικασίες. Το BAAJA διευκολύνει την υπαγωγή μεγαλύτερων έργων, όπως μεγάλα data centers ή εκτεταμένες επεκτάσεις δικτύων, σε αυτές τις γενικές άδειες.

Οι οργανώσεις περιβάλλοντος επισημαίνουν ότι αυτή η πρακτική αφαιρεί πολλές φορές την ευκαιρία δημόσιας συμμετοχής σε έργα που καταναλώνουν πολύ νερό ή επηρεάζουν υγροτόπους και τοπικά οικοσυστήματα. Η Earthjustice μιλάει για κίνδυνο «rubber-stamping» και για αποδυνάμωση του ρόλου των Πολιτειών και των αυτόχθονων φυλών στην προστασία των υδατικών πόρων.

Ποιοι κερδίζουν και ποιοι ανησυχούν

Το νομοσχέδιο συγκέντρωσε στήριξη από ένα πρωτότυπο μίγμα φορέων: ομάδες υπέρ των ανανεώσιμων, αλλά και συμφέροντα του πετρελαίου και του αερίου. Η US Oil & Gas Association το χαρακτήρισε ως «κρίσιμο για να ξαναρχίσει η κατασκευή υποδομών», ενώ φορείς που προωθούν καθαρή ενέργεια βλέπουν στο BAAJA μια ευκαιρία να επιταχυνθούν έργα μεταφοράς και αποθήκευσης που είναι απαραίτητα για την ολοκλήρωση μεγάλων αιολικών και ηλιακών πάρκων.

Ανεξάρτητες μελέτες προβλέπουν επιπτώσεις στην ενεργειακή αγορά: το think tank Resources for the Future εκτιμά μείωση του κόστους παραγωγής ηλεκτρισμού έως και 7% σε βάθος δεκαετίας, ενώ η Rhodium Group προβλέπει μείωση των ετήσιων οικιακών λογαριασμών κατά 50–78 δολάρια ως το 2040. Η κυβέρνηση διακήρυξε ακόμη πιο αισιόδοξα σενάρια, με διευρυμένη εξοικονόμηση μέχρι και 251 δολάρια ετησίως για μέσο νοικοκυριό σύμφωνα με δικά της στοιχεία.

Γιατί οι ομάδες περιβάλλοντος φοβούνται επιτάχυνση των data centers με καύσιμα ορυκτά

Οι data centers αποτελούν το νέο πρόσωπο της ενεργειακής ζήτησης, ιδιαίτερα με την άνοδο της τεχνητής νοημοσύνης και των κέντρων δεδομένων υψηλής υπολογιστικής ισχύος. Η ανάγκη αξιοπισίας και συνεχούς παροχής έχει οδηγήσει πολλούς developers να επιλέγουν φυσικό αέριο, είτε μέσω δικτύου είτε με «behind-the-meter» μονάδες παραγωγής επί τόπου. Ο τομέας του φυσικού αερίου βλέπει στο BAAJA μια ευκαιρία να επιταχύνει την παράδοση νέων αγωγών και συνδέσεων.

Ο οργανισμός Earthjustice και ομάδες όπως το NRDC (Natural Resources Defense Council) προειδοποιούν ότι οι αλλαγές στη διαδικασία αδειοδότησης θα επιτρέψουν σε ορισμένους developers «βρώμικων» data centers να αποφύγουν εκτενή δημόσιο έλεγχο και να καταφύγουν περισσότερο σε καύσιμα ορυκτά. Η διαθεσιμότητα φθηνού φυσικού αερίου, σε συνδυασμό με ταχύτερα δικαστικά φρένα, μπορεί να ευνοήσει έργα με μεγάλες εκπομπές και υψηλές ανάγκες νερού.

Νομικά εργαλεία, οικονομικές συνέπειες και ο κίνδυνος αποζημιώσεων

Μια άλλη κρίσιμη διάσταση του BAAJA είναι ότι επιτρέπει σε developers να προσφεύγουν κατά των ομοσπονδιακών υπηρεσιών, αν θεωρούν ότι έχουν υποστεί «disparate treatment», διεκδικώντας αποζημιώσεις για καθυστερήσεις. Αυτό, σύμφωνα με το NRDC, μπορεί να ανοίξει τον δρόμο σε σειρά δικαστικών διεκδικήσεων που επιβαρύνουν το δημόσιο και τελικά τους φορολογούμενους με δισεκατομμύρια δολάρια.

Παράλληλα, η απαγόρευση ή ο περιορισμός στη δυνατότητα ακύρωσης υπαρχόντων αδειών από τις κυβερνήσεις σημαίνει ότι αποφάσεις μιας διοίκησης δύσκολα θα μπορούν να ανατραπούν από την επόμενη, εξασφαλίζοντας «project certainty» για τους επενδυτές. Αυτό λειτουργεί θετικά για την ιδιωτική χρηματοδότηση, αλλά μειώνει την ευελιξία της πολιτείας να αναπροσαρμόσει πολιτικές σύμφωνα με νέες περιβαλλοντικές ή κλιματικές απαιτήσεις.

Πόσο θα επιταχυνθούν τα έργα και πού θα φανεί η αλλαγή

Οι υπολογισμοί διαφέρουν αλλά οι υποστηρικτές λένε ότι έργα που σήμερα χρειάζονται 10 ή περισσότερα χρόνια για να ολοκληρωθούν, όπως μεγάλες γραμμές μεταφοράς, μπορεί να επιταχυνθούν σε 5–6 χρόνια. Ταχύτερη αδειοδότηση σημαίνει μικρότερο κόστος καθυστέρησης, γρηγορότερη αξιοποίηση επενδύσεων και γρηγορότερη εισροή πράσινης ενέργειας στο σύστημα.

Από την άλλη πλευρά, αυτό δεν εξαλείφει άλλους παράγοντες κόστους που επηρεάζουν το τελικό τιμολόγιο για τους καταναλωτές: αυξομειώσεις τιμών καυσίμων, κόστη λειτουργίας θερμικών μονάδων, προβλήματα στη διαχείριση ζήτησης λόγω συγκέντρωσης μεγάλων πελατών σε τοπικές περιοχές. Επιπλέον, ζητήματα όπως οθόνη θορύβου, τοπική αέρια ρύπανση από γεννήτριες και η κατανάλωση νερού από data centers παραμένουν εκτός του άμεσου ελέγχου των σχετικών διατάξεων.

Τι σημαίνει για τους χρήστες και τις τοπικές κοινότητες

Για τον μέσο πολίτη, τα άμεσα οφέλη που επικαλούνται οι υποστηρικτές του BAAJA είναι φθηνότερο ρεύμα και γρηγορότερη ολοκλήρωση υποδομών που θα φέρουν ανανεώσιμη ενέργεια στα αστικά κέντρα. Οι αναλύσεις δείχνουν πιθανή μείωση στα έξοδα ηλεκτρισμού σε βάθος δεκαετίας, κάτι που θα ανακουφίσει τους καταναλωτές αν οι προβλέψεις επαληθευτούν.

Ταυτόχρονα, οι τοπικές κοινότητες που βρίσκονται κοντά σε μεγάλα data centers ή γραμμές μεταφοράς ανησυχούν για απώλεια ρυθμιστικής επιτήρησης και περιορισμένες δυνατότητες να εκφράσουν ενστάσεις. Η ταχύτερη ροή αδειοδοτήσεων μπορεί να σημαίνει ότι αποφάσεις με μακροπρόθεσμες περιβαλλοντικές συνέπειες θα παρθούν χωρίς την πλήρη συμμετοχή των κατοίκων ή των κρατών και φυλών που έχουν έννομο συμφέρον.

Σε πολιτικό επίπεδο, το νομοσχέδιο λειτουργεί ως δοκιμασία συνεργασίας μεταξύ Ρεπουμπλικάνων και Δημοκρατικών στη «lame-duck» περίοδο, αλλά και ως πεδίο συγκρούσεων για το εύρος των παραχωρήσεων σε περιβαλλοντικά ζητήματα. Αν τελικά ψηφιστεί, θα δοκιμάσει πόσο ομόφωνη είναι η στρατηγική επιτάχυνσης έναντι της διατήρησης διεξοδικών ελέγχων.