Η νέα εποχή της προπαγάνδας
Οι συγκρούσεις στη Γάζα και την Ουκρανία έχουν εξελιχθεί σε βασικά μέτωπα ενός παγκόσμιου πολέμου πληροφορίας, ο οποίος υπερβαίνει κατά πολύ τα φυσικά τους σύνορα. Μέσα από έξυπνα σχεδιασμένες αναρτήσεις στα κοινωνικά δίκτυα και άλλες μορφές διαδικτυακής προπαγάνδας, επιχειρείται να επηρεαστεί η κοινή γνώμη παγκοσμίως, να σκληρύνουν οι θέσεις και να κατευθυνθεί η δημόσια άποψη.
Η δύναμη της ψηφιακής επανάστασης
Η προπαγάνδα ανέκαθεν αποτελούσε όπλο στον πόλεμο, αλλά η ψηφιακή επανάσταση έχει αυξήσει την εμβέλεια, την αμεσότητα και την αποτελεσματικότητά της, καθιστώντας την ένα πιο ισχυρό εργαλείο. Αυτό δυσκολεύει τόσο τους απλούς πολίτες όσο και τους ειδικούς να διακρίνουν την αλήθεια από το ψέμα.
Η προώθηση επιχειρημάτων και ιδεολογιών στο διαδίκτυο
Για να κατανοήσουμε αυτόν τον πόλεμο πληροφορίας, πρέπει να εξετάσουμε πού και πώς προωθούνται και αναπτύσσονται επιχειρήματα και ιδεολογίες στο διαδίκτυο. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η διαδικτυακή προπαγάνδα περιλαμβάνει απλώς την παρουσίαση πραγματικών γεγονότων, εικόνων βίας και βίντεο με τρόπο που να τονίζει την ενοχή της μιας πλευράς και να δικαιώνει την άλλη.
Η δημιουργία ψευδών ειδήσεων
Ωστόσο, μεγάλο μέρος του υλικού βασίζεται στη δημιουργία αυτού που κοινώς αποκαλείται ψευδείς ειδήσεις. Συχνά, αυτές παίρνουν τη μορφή κατασκευασμένων ιστοριών που δημοσιεύονται στα κοινωνικά δίκτυα, επαναχρησιμοποιώντας ή παραποιώντας πραγματικές φωτογραφίες ή βίντεο.
Παραδείγματα παραπληροφόρησης
Για παράδειγμα, μια ανάρτηση στο X (πρώην Twitter) που προβλήθηκε 300.000 φορές, χρησιμοποίησε μια φωτογραφία από τυχαία πυρκαγιά σε ένα εστιατόριο McDonald’s στη Νέα Ζηλανδία για να ισχυριστεί ψευδώς ότι η εταιρεία είχε δεχθεί επίθεση από φιλοπαλαιστίνιους διαδηλωτές για την υποτιθέμενη υποστήριξή της στο Ισραήλ. Παρά την αποκατάσταση της αλήθειας, η ιστορία παρέμεινε αντικείμενο έντονων συζητήσεων στα κοινωνικά δίκτυα.
Η χρήση τεχνολογίας AI στην παραπληροφόρηση
Οι εξελίξεις στην τεχνητή νοημοσύνη (AI) παίζουν επίσης ρόλο. Ειδικοί στην ψηφιακή εγκληματολογία έχουν δείξει πώς ψεύτικες φωτογραφίες που δημιουργήθηκαν με AI, απεικονίζοντας αιματοβαμμένα μωρά και εγκαταλελειμμένα παιδιά στη Γάζα, χρησιμοποιήθηκαν ευρέως τον Νοέμβριο του 2023. Αυτές δημοσιεύθηκαν την ίδια στιγμή που τα μέσα ενημέρωσης προσπαθούσαν να ερευνήσουν καταγγελίες για αποκεφαλισμούς μωρών στην επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου.
Η χρήση deep fake βίντεο
Τα deep fake βίντεο έχουν χρησιμοποιηθεί στη σύγκρουση της Γάζας για να δείξουν εξέχουσες προσωπικότητες της Μέσης Ανατολής να λένε πράγματα που ποτέ δεν είπαν, και είναι λογικό να πιστεύουμε ότι δεν πιστεύουν. Επεξεργασμένο υλικό από πεδία μάχης στην Ουκρανία και τροποποιημένα πλάνα από παιχνίδια στρατιωτικής προσομοίωσης υψηλής ποιότητας έχουν επίσης χρησιμοποιηθεί ως deepfake “υλικό από τη Γάζα”, με το Associated Press να διατηρεί εκτενή αρχεία παραδειγμάτων.
Η παραπληροφόρηση και το dark web
Με βάση όσα γνωρίζουμε για την παραπληροφόρηση σε άλλα θέματα, είναι πιθανό ότι μεγάλο μέρος αυτής της διαδικτυακής προπαγάνδας για τη Γάζα δεν παράγεται από μεμονωμένους υποστηρικτές που αναρτούν τυχαία στα κοινωνικά δίκτυα. Εργολάβοι παραπληροφόρησης προσφέρουν πλέον τις υπηρεσίες τους στο dark web (ένα κρυπτογραφημένο μέρος του διαδικτύου που καθιστά πολύ δύσκολη την ταυτοποίηση των χρηστών) σε άτομα που επιθυμούν να ξεκινήσουν εκτεταμένες καμπάνιες.
Η συνεργασία στο dark web
Μέσα στο dark web, όσοι αναπτύσσουν παραπληροφόρηση μπορούν να χρησιμοποιούν τεχνικές που χρησιμοποιούνται από νόμιμες εταιρείες μάρκετινγκ στον έξω κόσμο. Μπορούν να πειραματιστούν με μηνύματα και να δοκιμάσουν τις αντιδράσεις που λαμβάνουν. Σε φόρουμ του dark web, ομάδες ακτιβιστών μπορούν να συνεργάζονται για τη διαμόρφωση μηνυμάτων, εικόνων, χρονοδιαγραμμάτων και στόχευσης για τη μέγιστη αποτελεσματικότητα.
Η απειλή των troll farms
Μια άλλη πηγή παραπληροφόρησης είναι οι “φάρμες τρολ”, οι οποίες στελεχώνονται από κυβερνητικούς πράκτορες ή τους πληρεξούσιους τους σε χώρες όπως η Κίνα, η Βόρεια Κορέα και η Ρωσία. Αυτές οι ομάδες εντοπίζουν τα μηνύματα που πιστεύουν ότι θα αλλάξουν στάσεις και τα ενισχύουν μέσω συντονισμένων καμπανιών στα κοινωνικά δίκτυα.
Η χρήση AI-driven bots
Χρησιμοποιούν όλο και περισσότερο bots που καθοδηγούνται από AI, προγραμματισμένα να διαδίδουν συγκεκριμένες αφηγήσεις ή λέξεις-κλειδιά. Τα “viral” bots αυξάνουν την εμβέλεια του περιεχομένου τους, αναγκάζοντας δίκτυα άλλων bots να το αναδημοσιεύουν, ενθαρρύνοντας έτσι τις μηχανές αναζήτησης και τους αλγόριθμους των κοινωνικών δικτύων, που προτιμούν δημοφιλείς και προκλητικές αναρτήσεις, να του δίνουν μεγαλύτερη προβολή.
Η πρόκληση για τις κυβερνήσεις
Η προέλευση της παραπληροφόρησης από το dark web καθιστά πολύ πιο δύσκολο για τις κυβερνήσεις να παρακολουθήσουν και να σταματήσουν τους δημιουργούς της, όπως και η χρήση κρυπτογραφημένων υπηρεσιών ανταλλαγής μηνυμάτων όπως το WhatsApp και το Telegram για την κοινοποίηση περιεχομένου. Μέχρι τη στιγμή που οι αρχές έχουν εντοπίσει ένα κομμάτι παραπληροφόρησης, μπορεί να το έχουν δει χιλιάδες άνθρωποι σε πολλαπλά κανάλια.
Η πρόκληση για τα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης
Τα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης δυσκολεύονται επίσης να διαχειριστούν και να αντιμετωπίσουν το βάρος της παραπληροφόρησης για τη Γάζα, η οποία εμφανίζεται στα κοινωνικά δίκτυα πολύ
